Değer kaybını unutmayın

Esenyurt'ta hizmet veren Gökkar Sigorta Ekspertiz Hizmetleri Genel Koordinatörü Çınar Karaman Damga'ya konuştu. Trafik kazalarıyla ilgili vatandaşların bilmediği birçok şey olduğunu belirten Karaman, bunların başında değer kaybının geldiğini...

11 Şubat 2021, 20:22 Barış Kış
Değer kaybını unutmayın

Esenyurt'ta hizmet veren Gökkar Sigorta Ekspertiz Hizmetleri Genel Koordinatörü Çınar Karaman Damga'ya konuştu. Trafik kazalarıyla ilgili vatandaşların bilmediği birçok şey olduğunu belirten Karaman, bunların başında değer kaybının geldiğini söyledi. Kaza sonrası araçta oluşan değer kaybının suçlu bulunması halinde karşı tarafından sigortasından temin edilğini belirten Karaman, “Araç değer kaybı, yaşanan bir trafik kazası sonrasında hasar gören aracın durumunu nitelendiren bir tanımlamadır. Bu tanım, hasar alan aracın onarım görüp eski haline geri dönse dahi ikinci el piyasasındaki düşüşü ifade etmektedir” bilgisini verdi.

2020 Ağustos ayı verilerine göre Türkiye'de 23 milyon 190 bin 995 trafiğe kayıtlı araç var. Ve ülkemizde her gün ortalama 3 bin 500 yakın trafik kazası meydana geliyor. Bu araç ve kaza yoğunluğu oto ekspertizlerinin de önemini ortaya koyuyor. Trafik kazalarının ölüm ve yaralanma olaylarının haricinde ciddi bir maddi kayba da yol açtığını belirten Gökkar Sigorta Ekspertiz Hizmetleri Genel Koordinatörü Çınar Karaman, “Her şeyden önce can geliyor tabi. Fakat bunun haricinde maddi hasarlı kazaların sayısı çok fazla. Bu tür durumlarda da vatandaşlar birçok yasal hakkından habersiz” diye konuştu. Ekspertizlerin sorunları hakkında da bilgi veren Karaman, en son eksper sınavının 2008 yılında açıldığını belirtti. Karaman, “Yaş sınırı da yok şu anda 80 yaşında olup şuanda eksperlik yapan kişiler bile var. Dolayısıyla yeni sınav açılmalı, bilinçli yeni eksperlerin sektöre kazandırılması lazım” talebinde bulundu.

gökkar sigorta

Oto Ekspertiz nedir, ne zaman yaptırılmalıdır?

Alanında uzman kişilerin teknik ekipmanlar kullanarak araçları en ince detayına kadar inceleyip çıkan sonuçları analiz ederek raporlaştırma işlemine deniyor. Bu inceleme sonrası bir hasar rakamı çıkıyor. Bizler gibi bağımsız, Hazine Müsteşarlığı'na bağlı olarak çalışan eksperler hasar sonrası gidip hasar tespiti yaparlar. Hasar tutarını düşürmek değil de, makul bir seviyeye çekmek için varız. Sonuç olarak iki taraflı bir şey. Bi tarafta sigorta şirketi, diğer tarafta araç sahipleri ile servisleri var. Bu aradaki dengeyi, bağımsız olarak ayarlayan kurumlarız.

Ekspertiz ücretini kim ödüyor, ücretler ne durumda?

Ekspertiz ücretlerini sigorta ataması olan sigorta şirketleri ödüyor. Ama sigortacılık kanununa göre vatandaşın kendi ekspertizini atama kararı da var. Eğer kendi atarsa o ücreti kendi öder. Bu uzun süredir olan var olan şey, fakat insanlar yeni yeni bilinçlenmeye başladığı için artık biliniyor diyebiliriz. SBM sistemi denilen bir havuz sistemi var, tramer kayıtlarının işlendiği, adım adım takip edildiği bir sistem. Vatandaş SBM'ye girip kazasını bildirip bu şekilde kendi eksperini atayabiliyor. Onun haricinde herhangi bir eksper ile anlaşıp ekspertiz raporu tutturabilme hakkı var. Yani iki taraftan; hem sigorta şirketleri, hem vatandaş kendi eksperini ataybiliyor.

Trafik kazalarında hangi durumlarda polis çağrılmalıdır?

Trafik kazalarında maddi zarar olsa da trafik polislerini çağırsanız bile gelmez. Yaralamalı ölümlü kazalarda ya da kamu malına zarar verilmişse polisler gelir. Maddi hasar olduğunda anlaşmalı kurumlarla iletişime geçiliyor. Yeni bir aplikasyon oluşturuldu hatta; kaza tespit tutanağı diye SBM'nin. Telefonunuza onu indirdiğinizde hiç kağıda kaleme bile gerek kalmadan halledebiliyorsunuz. Online kaza tutanağı doldurulup, fotoğraf ve videoları anında yükleyebiliyorsunuz. Pratik bir uygulama hayata geçti.

Neden trafik sigortası yaptırmalıyız?

Zorunlu trafik poliçesini ekonomik durumlardan dolayı insanları kestirmiyor ve gittiği yere gitsin diyor. Bir sıkıntı olduktan sonra yapma çabası var. Bunu sakın yapmasınlar. Başlı başına bir zarardır. Günü geçtikten sonra bu yapılmazsa, her geçen gün sigorta şirketi ceza yazıp, rakamı yukarıya çekiyor.

Bir eksper nasıl inceleme yapılıyor?

İlk adım şu; kaza sonrası bir şekilde eksper ataması yapılacaktır. Atamanın ardından aracın detaylı bir şekilde serviste veya sanayide incelenmesi, detaylı dört köşe şase, kilometre fotoğrafları alınarak hasar tespiti yapılıyor. Devamı eksper bürosunun ofisinde sağlanıyor. Bilgisayarlardan, oto analiz sistemleri var. Bunlar üzerinden parça fiyatları ve parçanın onarım durumuna göre rakamlar oluşturuluyor.

gökkar sigorta

Kasko sigortasında fiyat farkı neden oluşur?

Bunlar tamamen iki sebebe bağlı; birincisi sigorta şirketlerinin serbest sigorta politikaları. İkincisi ise kasko poliçesinde verilen teminatlar. Trafik poliçesi zorunludur, kasko poliçesinde bir zorunluluk yoktur. Özel ve seçmeli bir poliçe olduğu için teminatları artırmak veya azaltmak sigortalı ve sigortacının elindedir. Burada Orijinal parça, yan sanayi kılavuzu vardır. Yan sanayi parça kullanımını onaylayan poliçeler kesildiği zaman kazanın ardından orijinal parça temin edilemez. Bir de bunun orjinali var. Dolayısıyla fiyat farkı burada ortada çıkıyor. Servis kılavuzları var mesela; kazanın ardından kimi poliçelerle servise gidebilirsiniz, kimi poliçelerle ise sadece kaportacıya gidebilirsiniz. Bunlar ücreti fazlaca etkileyen faktörlerdir. Onun haricinde ikame araç gününün uzatılması, kısaltılması gibi unsurlarda yer alır.

Trafik poliçesine göre teminatlar nedir?

Bu teminatlar değişmez. 2021'de belirlenen rakamlar şu şekilde: Araç başına 41 bin TL, kaza başına 86 bin TL, kişi başına sağlık gideri 430 bin TL, kaza başına sağlık gideri 2 milyon 150 bin TL, sakatlanma ve ölüm teminatı kiş başına 430 bin TL, kaza başına ise 2 milyon 150 bin TL.

gökkar sigorta

Kusur oranı tespit süreci nasıl işliyor?

İki seçenek var zaten; biri tramer sistemiyle. Kaza sırasında SBM ile o sisteme giriliyor ve olay yeri fotoğraflarıyla beraber eksper kanaati yapıyorsunuz. Bunun karşısında da her aracın sigorta şirketi var. İki şirket ortak bir karar veriyor. Eğer uyuşmazlık olursa da SBM'de komisyona düşer. Komisyonda da SBM'deki emekli trafikçiler olur genelde. Onların değerlendirmesi sonucunda kusur belirleniyor. İkinciside; polis raporları. Polis raporlarında kusurlar başta belirtilir. O herhangi bir yoruma açık değildir. İtiraz mahkeme yoluyla sağlanır.

Uzaktan ekspertiz sistemi nasıl işliyor?

Pandemi dönemiyle beraber böyle bir sistem başladı. Kaza anında eksperler kaportacılara veya yetkili servise gidiyor. Fotoğraf çekimi, evrak işleri gibi temasları azaltmak adına sigorta şirketleri serbestlik sağladı bu konuda. Eskiden kabul etmiyorlardı. Artık fotoğrafları servislerden temin edip, WhatApp veya e-posta üzerinden işlemler yürütülebiliyor.

Kazalarla ilgili vatandaşların bilmediği çok şey var araç değer kaybı gibi. Bu konuda neler söylersiniz?

Aslında değer kaybı trafik poliçelerinin yürürlükte olduğu tarihten beri olan bir şey. Fakat yoruma açık olduğu için trafik poliçesi genel şartları, sigortacılık kanunu bazı yerlerde esnetilip, daraltılabildiği için son 7-8 yılda başladı. Son yıllarda insanlar biraz daha farkında. Kaza sonucu araçta oluşan bir değer kaybı meydana geliyor. Kusurlu kişi diyelim ki sizsiniz, benim arabama çarptınız ve sizin trafik poliçenizden tamiri sağlanıyor. Ama şöyle bir durum var; sizin arabanızda bir değer kaybı oluşuyor. Arabanıza boya, onarım giriyor. Satarken aynı fiyattan satamıyorsunuz dolayısıyla. Eskiden kilometre sınırı vardı, 160 bin kilometrenin üzerine çıktığınız zaman değer kaybı alma hakkınız olmuyordu. Ama artık bu değişti. 2020'nin son çeyreğinde sigortacılık kanununda bir güncelleme yapıldı. Bunun ardından kilometre sınırı kaldırıldı.

gökkar sigorta

Değer kaybı nasıl belirleniyor?

Eski sistemle, yani son sigortacılık kanunundan önce kilometre sınırı, eksperler derneğinin yayınlamış olduğı bir tablo var, bu tablo üzerinden arabanın kilometre bilgisi, piyasa rayiç bedel bilgisi orada yer alıyordu. Yeni düzenlemelerden sonra kilometre sınırı tamamen ortadan kalktı, arabanın sadece kaporta aksanı değil, her aksanı olaya dahil edildi. Toplam rakam üzerinden artık hesaplamalar yapılmaya başlandı. Reel değer kaybı hayata geçmiş oldu. Yani gerçek değer kaybına döndü iş. Örneğin arabanızın 3 parçası boya gördüyse, internet sağlayıcıları üzerinden girip hasarsız arabanın fiyatıyla, 3 parça boyalı arabanın fiyatı karşılaştırılıp daha sağlıklı bir değer kaybı hesaplaması yapılıyor artık. Yani eskisi gibi formüle bağlı bir durum ortadan kalkmış oldu. Bununla alakalı değer kayını ödeyen trafik poliçesidir. Kasko poliçesinden değer kaybı alınamaz, kaza anında karşı tarafın kusurlu olması lazım. Ve siz bu talebi karşı tarafın trafik poliçesinden yapıyorsunuz, oradan alıyorsunuz. Trafik poliçesi zorunlu olduğu için onun içerisinden alınıyor. Talep ettiniz diyelim, 30 bin TL değer kaybı var ve sigorta şirketi size 10 bin TL ödedi. Siz tahkime başvuru yaparak, tahkimden bu değer kaybının tespitini isteyeceksiniz. Hakim bir bilirkişi atar ve onun tespit ettiği rakam eğer sigorta şirketinin üzerindeyse bu kesin karardır, değiştirelemez. Bütün kazalardan eğer kusursuzsanız bu bedeli alma hakkınız var.

Hasar farkı faktörü nedir?

Bu önemli bir konu. Bu konuda sigorta şirketleri genel şartlara göre hareket ediyor. Size verilen poliçede yer alan şartlar. Ama bu genel şartların önünde bir şey var; o da sigortacılık kanunu. Sigortacılık kanunuyla genel şartların ters düştüğü birçok konu var. Bunlardan en önemlisi sigortacılık kanunu der ki; eş değer ve yan sanayi parçaların herhangi bir uygunluğu olmadığı için bunu değerlendirmeye alamayız. O yüzden tüm parçaları değerlendirirken orjinali üzerinden değerlendirmek zorunda. Ama trafik poliçesi genel şartları diyor ki; yan sanayi ürün kullanabilirim. Ödemeyi de buna göre yapıyor. Bence sigorta şirketlerindeki en büyük eksiklik bu. Bu uyuşmazlıklar Tahkim yoluyla yapılıyor. Tahkim çok önemli bu konuda. İş Tahkim'e gelirse, bu noktada da çok önemli sıkıntılar var.


SİGORTA ŞİRKETİ 1-0 ÖNDE BAŞLIYOR

Tahkim'de haksızlığa uğrayabilir miyiz?

Haksızlığa uğranıyor. Sigorta ile çalışan eksperler aynı zamanda Tahkim'de bilirkişilik yapıyorlar. Mesela eksper x sigorta şirketi ile çalışırken, Tahkim'de araç sahibinin x sigorta şirketinin sahibine açtığı bir dava geliyor önüne. Bunu değerlendirirken bir işbirliği olan sigorta şirketi bağımsız hareket edebilir mi? Edemez! Sigorta şirketi 1-0 önde başlıyor. Normal hukuk davalarında çıkan kararlara itiraz etme şansınız var, yargıtaya taşıma şansınız var. Tahkim'den çıkan kararlar kesin karar, buradan çıkan karara itiraz edemiyorsunuz. Etik değil bu sistem. Tahkim dediğimiz şey, sigorta mahkemesidir ve buranın başındaki kişi hukukçu olmalıdır. Fakat bugün Sigorta Tahkim Kurulu'ndaki hakemlerin yüzde 70'i sigorta şirketlerinin genel müdürlüğünü yapmış, eski sigortacılar. Tahkim Kurulun'dan beri, Tahkim Denetleme Kurulu yok. 9 senedir kurulu ama üyesi yok. Şikayet ve itiraz edebileceğiniz bir yer yok.


EN SON EKSPER SINAVI  2008 YILINDA AÇILDI

Sektör olarak sorun gördüğünüz noktalar var mı?

Sigortacılık kanunu ile genel şartların birbirine zıt düşmesi büyük bir sorun. Bunun bağımsız kuruluşula Sigorta Tahkim Kurumu'nun sigorta şirketlerine bağımlı kişilerin bilirkişilk yapması, hakemlik yapması, kararlarının kesin olması ve denetleme kurulunun olmaması bir kere bizim sektörümüz için büyük bir problem. Türkiye genelinde bin 500'e yakın eksper var. Bunların bir kısmı aktif, bir kısmı ise aktif değil. Biz Hazine Müsteşarlığı'na bağlı ve bağımsızız. Sigorta şirketleriyle ortaklık yapamayız, sadece sigorta şirketi ile anlaşma yapıp hasarlarına, hasar tespiti yaparız. Sigorta şirketlerinin iş almak adına araç sahiplerini ve servisleri mağdur edip, hasar rakamlarını aşağı çeken eksperler de var. İşte bizim sektörümüzün en büyük sıkıntıları bunlar. İstanbul Esnaf ve Sanatkarlar Odası'nın yayınladığı tarifeler var; bir arabanın ön çamurluğu orta segment arabada kaç para olmalı, lüks arabada kaç para olmalı gibi. Oradaki fiyat 800 TL iken, sigortanın göndermiş olduğu eksper gidip kaportacıya parça başına 250 lira boya parası yazabiliyor.

En son eksper sınavı 2008 yılında açıldı. Senelerdir bu sınavı bekleyenler var. Bu konuya bir türlü çözüm getirilmiyor. Ortada bir pasta var ve bu pasta bölünmesin diye bu konuya el atılmıyor. Şahsen kendim CİMER'e yazı yazdım. Bunu bekleyen çok insan olduğunu belirttim. Bu sınavın açılması o kadar önemliki! Diploması olmayan, sigortacılıkla alakası olmayan insanlar sınava girmeden belge alıp, eksperlik yapıyor. Yeni düzenlenemede bu sınava girecek insanlarda bulunması gereken unsurların olması lazım. Bu konuya mutlaka çözüm getirilmeli. Yeni genç eksperlerin gelmesi demek, bilinçli eksperlerin sektöre gelmesi ve bir çok sorunun ortadan kalkması demektir. Yaş sınırı da yok şu anda 80 yaşında olup şuanda eksperlik yapan kişiler bile var. Dolayısıyla yeni sınav açılmalı, bilinçli yeni eksperlerin sektöre kazandırılması lazım.


ÖNCE RAPÖRTERLER İNCELİYOR

Sigorta Tahkim Komisyonu nedir, nasıl bir çalışma yürütür?

Sigorta Tahkim Komisyonu, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30 uncu maddesiyle, sigorta ettiren veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler ile riski üstlenen taraf arasında sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkların çözümü amacıyla Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği nezdinde kurulmuştur. Komisyon, bir Müsteşarlık temsilcisi, iki Birlik temsilcisi, bir tüketici derneği temsilcisi ile Müsteşarlıkça belirlenen bir akademisyen hukukçu temsilcinin katılımı ile oluşuyor. Sigorta Tahkim Komisyonu, çalışmalarını, Komisyon üyelerinden oluşan Komisyon Başkanlığı ile Başkanlığa bağlı görev yapan Komisyon müdürü, Komisyon müdür yardımcısı, sigorta raportörleri ve diğer yardımcı personel eliyle yürütür. Komisyona yapılan başvurular öncelikle raportörler tarafından incelenir ve bu aşamada çözümlendirilemeyen başvurular, Komisyon tarafından sigorta hakemlerine iletilir.

Yorumlar (0)

`)}});