29.05.2020, 07:09

Korona virüsü S-400'leri vuracak mı?

Korona virüsüyle mücadele sürecinde 'normalleşme' adımları atıldıkça Türkiye'nin siyasi geleceğiyle ilgili tartışma ve spekülasyonlar da artıyor. Pandeminin yarattığı ekonomik tahribatın artacağı ve bu nedenle siyasi iktidarın erken seçim dahil bir takim planlar içinde olduğu yönünde alametler ortaya çıkarken, biraz gölgede kalsa da, Rusya'dan alındığı için ABD ve NATO ülkeleriyle krize dönüşen S-400 savunma sistemlerinin akıbeti kritik bir hal alıyor.

***

İktidar bloğu ne türden bir adım atarsa atsın en acil konu ekonomi. Türk lirası dolar karşısında tüm zamanların en düşük seviyelerine geriledi. Türkiye'nin döviz ihtiyacı var. Bunu karşılamak için 'swap hattı' arayışında. Bir ülkenin döviz rezervi o ülkenin ekonomik güvenliği, borcunu ödeme gücünü gösteriyor. Bu da, merkez bankalarının kendi para birimlerini diğer bankalara verip, yabancı para birimi alabilmesi anlamına gelen 'swap' ile sağlanabiliyor. Bu konuda kilit rol ABD Merkez Bankası Fed'de. Türkiye'nin de son iki aydır Fed ile bir pazarlık içinde olduğu belirtiliyor. Peki Fed'in swap anlaşması yapma şartları ne? Richmond Fed Başkanı Thomas Barkin bunu şöyle açıkladı: "Amerika'yla karşılıklı güven ilişkisi ve yüksek kredi standartları bulunan ülkelere bu imkan tanınır." İşte konunun S-400 ile bağlantısı da burada ortaya çıkıyor.

***
Türkiye'nin S-400 anlaşmasına ABD çok tepki göstermiş ve hatta Aralık 2019'da, ABD Kongresi'nde, Rus doğalgazını Avrupa'ya taşıyacak olan Türk Akımı projesi, S-400'ler ve F-35'lerle ilgili yaptırım öngören bir yasa tasarısı kabul edilmişti. Türkiye bugüne kadar geri adım atmadı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın açıklamalarını hatırlayalım:

16 Nisan 2019: Tükürdüğümüzü yalamayız

14 Temmuz 2019: Tarihimizin şu anda en önemli anlaşması, S-400 anlaşmasıdır.

26 Temmuz 2019: Montaj ve eğitim safhalarının ardından Nisan 2020'de bu sistemleri aktif olarak kullanmaya başlayabileceğiz.

13 Eylül 2019: En geç nisan ayına kadar bunlar yerlerine monte edilmiş olacak ve bunlar monte edildiği anda da bizler savunma sistemleri olarak çok daha huzurlu bir hale gelmiş olacağız.

**
Bu açıklamalar, Türkiye'nin S-400'lerden asla vazgeçmeyeceğini vurgulasa da, o dönemden hayli farklı koşullara geçildiğini (Rusya ile ilişkiler, Suriye sahasında yaşananlardan dolayı o dönemdeki gibi değil) ve son sözü ekonomik tablonun söyleyeceğini hatırlatmakta fayda var. Zira, Cumhurbaşaknı Erdoğan'ın S-400'lerin aktive edilme tarihi olarak açıkladığı nisan ayını geçtik, mayıs bitiyor. Bu ertelemenin korona virüs nedeniyle olduğu açıklandı. Birçok şey ertelenmeyebilirken, 'Türkiye tarihinin en önemli anlaşması'nın ertelenmesi biraz şaşırtıcı doğrusu. Perde arkasındaki gerekçenin, Türkiye'nin swap görüşmeleri olduğunu söylemek çok ileri bir iddia sayılmaz. Fed'in belirleyici kriter saydığı 'güven ilişkisi'ne dair Türkiye'nin verebileceği en güçlü mesaj S-400'ler konusunda olabilir. Londra’da bulunan danışmanlık şirketi Cribstone Strategic Macro’nun kurucusu Michael Harris'in, 6 Mayıs'ta T24’ten Barış Soydan’ın sorularını yanıtlarken yaptığı değerlendirmeler bu noktada dikkat çekici: “Eğer bir güven mesajı gönderilebilirse TL ile ilgili manzara değişir. Amerika’yla yapılacak Swap anlaşması güven mesajının verilmesini sağlayabilir.”
Fed’den Swap hattı almak için S-400’lerin “ortadan kaybolması”nın gerektiğini düşünmediğini de belirten Harris, “S-400’lerin Rusya’ya iade edilmesi gerektiğini düşünmüyorum ama Türkiye’nin perde arkasında Amerika’ya rahatlatıcı taahhütlerde bulunması gerekiyor ki, Swap’la ilgili karar süreci tamamlansın. Sonuç olarak kesin bir anlaşma değil ama füzelerin aktive edilmeyeceğine dair perde arkasında net bir taahhüt olacağını düşünüyorum” ifadesini kullanıyor.

***

DW Türkçe'de 8 Nisan'da 'Gözler Türkiye’de: S-400’ler aktive edilecek mi?' başlıklı haberde yer alan bazı öngörülerin bugün doğrulandığı da görülüyor. Haberde, Alman Marshall Fonu'nun (GMF) kıdemli araştırmacısı Kadri Taştan, hem İdlib’de yaşanan son gelişmeler hem de korona virüsü salgını nedeniyle Türkiye'nin S-400’lerin faal hale getirilmesini geciktirebileceğini söylüyordu. Taştan şunları söylüyordu: “İdlib’de Türk askerlerinin ölümüne yol açan kriz, Rusya’nın düşünüldüğü kadar güvenilir olmadığını ortaya koyarak Türkiye’deki siyasi yöneticilerin Rusya algısında değişime yol açmış olabilir. Ayrıca korona virüsü salgını Türkiye ekonomisini daha da zora sokacak. S-400’leri aktive ederek, ABD ile süregelen krizin yeniden tırmandırarak, Türkiye’de ekonomiyi daha da zora sokmak çok da makul gelmiyor."
Türkiye'nin nasıl bir karar alacağı yakın zamanda ortaya çıkacak. Cumhurbaşkanı Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump en son 23 Mayıs'ta bir telefon görüşmesi yaptı. Bugünlerde yaşanacak gelişmeler, görüşmenin içeriğinin ne yönde olduğunu, S-400'lerle ve swap anlaşmasıyla ilgili de hangi noktaya gelindiğini gösterecek.

Yorumlar (0)