13.12.2019, 06:20

Narsizmin Dışavurumu

Birkaç gün önce Ankara'da açıklamalarda bulunan AKP Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Erdoğan, "İngiltere, Almanya, Fransa ve şahsım dörtlü zirve yaptık" dedi. 
***
Dörtlü zirve katılımcısının üçü ülke olarak anılırken, Türkiye, “şahsım” olarak ifade edildi. Bu bir dil sürçmesi midir?
Erdoğan’ın siyaset diline, pratiklerine baktığımızda bunun bir dil sürçmesi olmadığı ve tam da kendini ülkeyle özdeşleştiren bir zihniyetin ürünü olduğu görülmekte. Kendisi için “reis” gibi faşist bir jargonla hitabı içselleştiren biri, kendini bu ülkenin sahibi olarak görme yanılsamasına düşer. 
***
Fakat bu salt görmekle sınırlı değil. Gerçekten uygulamada da böyle. Erdoğan ne diyorsa, o oluyor. Bürokrasiden yargıya, bankacılıktan ekonomiye, iç politikadan dış politikaya, eğitimden ormancılığa, madencilikten çevreye, yatırım yerlerinden santrallere, vergilerden zamlara… şimdilerde tekrar ısıtılan Kanal yapımına kadar.
Bütün bunlar da gösteriyor ki, bu ülkede “tek adam rejimi” var. Dünya siyasi tarihinde böylesi rejimlerin hangi siyasi yapıya denk geldiği üzerine çok sayıda örnek var.
***
İktidarın ‘sarhoş’ edici ve güç zehirlenmesi etkisinden söz edilir. İktidar olgusunun böylesi olumsuzluklara yataklık ettiği doğrudur. Ancak bu durum, iktidarda olan herkes için geçerli değildir.  
İktidarlar aynı zamanda bireysel narsizmlerin toplumsal narsizme dönüşerek, kendilerini saklaması için en uygun yapılardır. 
***
Ünlü psikanalist ve felsefeci Erich Fromm “Topluluk narsizmini görebilmek bireysel narsizmi görebilmekten daha zordur. Birisinin çıkıp da başkalarına şunu söylediğini düşünelim: ‘Ben (ve benim ailem) dünyanın en üstün insanlarıyız; bizden temiz, bizden zeki, bizden iyi, bizden dürüst insan yoktur; öteki insanların hepsi pis, aptal, ahlaksız ve sorumsuzdur. Pek çok kimse bu insanın kaba, dengesiz, giderek deli olduğunu düşünecektir. Oysa bağnaz bir konuşmacı, kitlenin karşısına çıkıp da ‘ben’ ve ‘benim ailem’ yerine ulus (yada ırk, din, siyasal parti vb.) koyarak bir konuşma yaparsa ülkesini, Tanrı’yı vb. seven bir insan olarak övülecek, değerli bulunacaktır…yüceltilen topluluğun içinde her bireyin kişisel narsizmi doğrulanacak, milyonlarca kişinin paylaştığı bu yargılar akla uygunmuş gibi görünecektir. (…pek çok insanın gözünde akla uygunluk yargısını akıl değil, toplumun onayı belirler.)…” (Sevginin ve Şiddetin Kaynağı – Payel Yay. Syf. 72)
***
Birey aslında birey olamadığından, cemaatin (bunu yalnızca dini topluluk anlamında kullanmıyorum.) edilgen bir üyesi olarak, yaratıcılıktan uzak, kendi değersizliğini örtmek için kendini ulus, din, ırk gibi toplumsal kavramlarla ifade eder. Çünkü o kavramlar böylesi toplumlarda kişiler için birer güvence ve zırh işlevi görür. Artık o bir Hristiyan’dır, Müslüman’dır, Türk’tür, Ari ırk Cermen’dir vs. Böylesi kişiler devletlerin makbul vatandaşlarıdır! 
***
Temel sorunlarını çözememiş bir toplumda, sorunlardan kaynaklanabilecek eleştirilerin, huzursuzlukların, kalkışmaların önünü kesebilmek için toplumsal narsizm körüklenir. Ekonomik ve kültürel gerilik içinde bulunan insanlar, o topluluğun bir üyesi olarak toplumsal narsizmin verdiği haz ve kıvançla düşman bayrağı üzerinde tepinerek, kukla yakarak, bina taşlayarak, düşman bellediği bir ülkenin vatandaşını döverek veya markası o ülkeye ait bir malı kırarak doyum sağlarlar. Ülkemizde daha yakın bir zaman önce, hepsi aynı zamanda birer karikatür örneği olan onlarca olay yaşandı. 
***
Toplumsal narsisizmin simgeleri haline getirilmiş bayrak, Tanrı, din, imparator, önder vb. kavramlara karşı eleştirel bir tavır alış, çoğu zaman efsunlanmış bu kitlelerde öfke patlamaları yaratır. 
***
Narsist hastalığının bir öğesi de, aşırı narsist bir topluluğun kendini özdeşleştireceği bir önder bulmak istemesidir. Bireysel narsisizm, bu öndere boyun eğmede kendini devam ettirir. Çünkü önderin güçlü olduğu inancı, kendinin de güçlü olduğunun kanıtı olarak algılanır. Hâlbuki bu tam bir yanılgı olup, kendi güçsüzlüğünü gizlemenin bir yoludur. Bu kişilerin pisliği halının altına süpürmekle ortalığı temizlediğini sananlardan bir farkı yoktur.
***
Erdoğan’a “Reis” diyerek kendilerine bir önder bulanlar, tam bir biat kültürünün örneğini sergilemekteyken, biat edilen “Reis” ise, kendini toplumsal narsizmle ifade etmeyi az bulmuş olacak ki, bu kez de toplumsal narsizminin yanında bireysel narsizmini de ifşa etmekte. Sürekli “Benim milletim, benim..., benim…” diye konuşması, hitap ettiği kesimin kendi aitliğinde olduğunu ifade ederek, öznesini o kesim üzerinde hakim kılmanın dışavurumudur. Şimdilik kaydıyla son olarak, Türkiye’yi “şahsım” diye söylemesi, bireysel narsizminin tavan yaptığını göstermektedir. 
Bu halet-i ruhiyenin nerede başlayıp nerede duracağı belirsizdir. 
 
 

Yorumlar (0)
kısa süreli hafif yoğunluklu yağmur
Günün Anketi Tümü
2023 öncesinde erken genel seçim olur mu?
2023 öncesinde erken genel seçim olur mu?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Sivasspor 19 41
2. Fenerbahçe 19 37
3. Başakşehir 19 36
4. Trabzonspor 18 35
5. Alanyaspor 19 35
6. Galatasaray 19 33
7. Beşiktaş 19 30
8. Göztepe 19 29
9. Malatyaspor 18 24
10. Gaziantep FK 19 24
11. Çaykur Rizespor 19 24
12. Denizlispor 19 22
13. Gençlerbirliği 19 21
14. Konyaspor 19 18
15. Antalyaspor 19 17
16. Kasımpaşa 19 15
17. Ankaragücü 19 13
18. Kayserispor 19 11
Takımlar O P
1. Hatayspor 19 40
2. Erzurum BB 19 34
3. Bursaspor 19 33
4. Keçiörengücü 19 29
5. Adana Demirspor 19 28
6. Akhisar Bld.Spor 19 28
7. Ümraniye 19 28
8. Menemen Belediyespor 19 28
9. Altay 19 27
10. Giresunspor 19 27
11. Fatih Karagümrük 19 24
12. Balıkesirspor 19 24
13. İstanbulspor 19 20
14. Altınordu 19 20
15. Osmanlıspor 19 17
16. Adanaspor 19 14
17. Boluspor 19 14
18. Eskişehirspor 19 10
Takımlar O P
1. Liverpool 23 67
2. Man City 24 51
3. Leicester City 24 48
4. Chelsea 24 40
5. M. United 24 34
6. Tottenham 24 34
7. Wolverhampton 24 34
8. Sheffield United 24 33
9. Southampton 24 31
10. Arsenal 24 30
11. Crystal Palace 24 30
12. Everton 24 30
13. Burnley 24 30
14. Newcastle 24 30
15. Brighton 24 25
16. Aston Villa 24 25
17. West Ham 23 23
18. Bournemouth 24 23
19. Watford 24 23
20. Norwich City 24 17
Takımlar O P
1. Real Madrid 21 46
2. Barcelona 21 43
3. Sevilla 21 38
4. Getafe 21 36
5. Atletico Madrid 21 36
6. Real Sociedad 21 34
7. Valencia 21 34
8. Villarreal 21 31
9. Athletic Bilbao 21 31
10. Osasuna 21 28
11. Granada 21 27
12. Real Betis 21 27
13. Levante 21 26
14. Deportivo Alaves 21 23
15. Eibar 21 23
16. Real Valladolid 21 22
17. Mallorca 21 18
18. Celta de Vigo 21 17
19. Leganés 21 15
20. Espanyol 21 15