18.09.2020, 06:59

Türk kadın hükümdarlar

Tarihimizde kadın liderlerin olması, beni çok gururlandırır. O yüzden bugün belki de ilk kez duyacağımız ama geçmişte dünyanın dört bir yanını yönetmiş olan kadınlara ve hikâyelerine göz atacağız. Kendimce birkaç tane, önemli işler başarmış hükümdar seçtim. Bu hükümdarlar, Orta Asya’dan Mısır’a, Hindistan’dan Anadolu’ya kadar hüküm sürmüştür.

İlk önce hepimizin duymuş olabileceği efsanevi hakan: Tomris Hatundan bahsedeceğim. Orta Asya’daki İskitlerin kraliçesi olan Tomris’in milattan önce 6. yüzyılda yaşadığı varsayılıyor. En bilinen savaşı Pers İmparatoru olan Kiros ile yaptığı savaştır. İskitlerin topraklarına akın eden Pers kralı Kiros, Tomris’e evlenme teklifinde bulunur. Tomris, Kiros’un tuzağına düşmez ve ona savaş açar. Muharebeden bir gün önce Kiros, Tomris’in oğlunu tuzağa düşürüp öldürür. Bunun üzerine daha da kızan Tomris savaştan galibiyetle döner. Bu şekilde az da olsa intikamını alır.

Son Mısır Eyyubi Sultanı ve ilk Memluk Sultanı olan Türk asıllı hükümdar: Şecerüddür. Köle olarak girdiği sarayda Eyyubi hanedanının son hükümdarlarından olan el-Melik es-Salih ile evlenir. Kocası ölünce oğlunu tahta geçirmiş ve bir askeri şef gibi haçlı ordusu ile çarpışmıştır. Haçlı ordusunu bozguna uğratmış ve Fransa kralı 9.Louise’i esir almıştır. Oğlunun Mısır Kölemen Türklerine ve kendisine karşı kötü davranışlarından dolayı Şecerüddür ve Türk beyleri, ihtilal yaparak Memluk devletini kurarlar. Başına da Şecerüddür’ü Sultan seçerler. Zamanın halifesi de dâhil olmak üzere bir sürü yönden gelen baskılar sonucu tahtı daha çok elinde barındıramayacağını anlayınca evlenip, saltanatı Atabek İzzeddin Aybeg et-Türkmânî’ye bırakmıştır.

Hindistan’daki Türk Delhi Sultanlığının ilk ve tek kadın hükümdarı: Raziye Sultan. Küçük yaşlardan beri devlet işlerine olan alakası sebebiyle babasının ilgisini çeken Raziye, babasının göz bebeğiydi. Siyasetten başka şiir ile de ilgilenirdi. Hatta şiirlerini topladığı bir divanı vardır. Babası 3 erkek kardeşi olmasına rağmen taht varisi olarak onu seçmiş ve oğullarının eğlence peşinde olduğunu, devleti iyi yönetemeyeceğini, oysa kızının taht için gerekli olan bütün kabiliyetlere sahip olduğunu söylemiştir. Babası öldüğünde vezirler vasiyette yazdığı gibi Raziye’yi değil, üvey erkek kardeşi Rükneddin Firûz Şah’ı tahta çıkarmışlardır. Ama kardeşinin devlet yönetmekteki yetersizliği ve Raziye’nin aynı anneden doğma kardeşini öldürmesinden dolayı devlet erkânının da desteği ile başa o geçmiştir. Saltanat sürdüğü 4 yıl boyunca hep isyanları bastırmış, eğitime ve kadın haklarına önem vermiştir. Yine Rantanbur kalesini alarak içindeki Müslümanları kurtarmıştır. Altuniye’nin başlattığı isyanı dindirmek için ordusu ile beraber yola çıkan Raziye savaşı kaybetmiş ve Altuniye tarafından esir alınmıştır. Daha sonrasında Altuniye ile evlenerek öbür üvey kardeşi Beharm Şah’ın aldığı tahtı tekrar almak üzere savaş açmıştır. Bu savaşı da kaybettikten sonra bir rivayete göre köylü bir Hindu tarafından öldürülmüştür. İbni Batuta’nın aldığı notlara göre Raziye Sultanın saltanatının ölümünden 300 yıl sonra bile başarıları ve davranışları ile halkın dilinde olmayı başarmıştır. Halkta kalıcı izler bırakmıştır.

Anadolu beyliklerinde bir kadın hükümdar: Mama Hatun. Saltukoğulları beyliği hükümdarı 2.İzzettin Saltuk’un kızıdır. 10 yıl boyunca yeğenlerine karşı tahtta kalmış ve savaşmıştır. Eyyubilere karşı savaşçıları ile Ahlatşah’lara yardım etmiştir. Cesur ve mert bir hükümdardır. Yaptırdığı kervansaray, camii gibi bir sürü eser vardır. Öldüğünde Tercan’daki türbesine defnedilmiştir. Hatta Tercan bir ara Mama hatunun adı ile anılmaktaydı.

Yorumlar (0)